Velayet bahsine giriş

Konum ne tarikatler ne de tasavvuf, sadece bugün yaşanan garabetlere dikkat çekmek istiyorum. Bu bağlamda tasavvuf ehlinin kendileri için kural kabul ettikleri hiç bir konuyu irdelemeden sadece veli kavramı hakkında bir fikir üretmeye çalışacağım.

Nedenine gelince, şeyhlerinin lüks hayatını eleştirenleri 'düşman' ilan eden tarikat ehli zühd ve takva cakası satıyor daha ne olsun? Biz eksik ve hatalarına rağmen tasavvuf ehlinin temel düsturunun zühd ve takva olduğunu anlatmışlardı hep bize. Ama öyle bir noktaya geldik ki günümüz Türkiye’sinin bazı sufi önderlerinin geçmişin sultanlarına rahmet okutur bir lüks hayat sürdükleri ortaya çıktı. Bu da yetmezmiş gibi bunu; ‘sahabeden bazıları da lüks içinde ve saltanat ile yaşayıp vefat ettiler, hocalarımızın bu hali onları taklittir ve doğrudur, güzeldir’ gibi akle ve nakle muhalif bir savunma ile meşrulaştırdılar.

Veli kavramına gelince:

Sözcük olarak, dost, arkadaş, yardımcı ve gözeten anlamlarına gelmektedir. Kur'an'da veli kelimesi Allah'a atfen kullanıldığı gibi, kul için de kullanılmıştır. Evliya kelimesi velinin çoğuludur. Veliyyullah, mümin için kullanılan bir terimdir; Allah'ın kendisine veli ve mevla olduğu kişi demektir.  Mevla sadece Allah için kullanıllır. Allah, kulun mevlasıdır.

Fakat, kul Allah'ın mevlası olamaz. Veli, Allah'ın sıfatı olduğu gibi kulun da sıfatıdır. Yani, Allah kulun velisi olduğu gibi, kul da Allah'ın velisi olabilir.

Öncelikle çok sıradan ve gerçekten her akıl sahibinin sorması gereken bir soru ile devam edelim:

‘Allah’ın velisi’nin kim olduğuna kim ve nasıl karar verebilir?

Allah ile bir kul arasındaki bu velayet münasebetini iddia edebilen herhangi bir kul var mıdır? Yani daha anlaşılır bir dille sorarsak; kendisine veli denilenlerden ‘ben veliyim’ iddiasında bulunan var mıdır ve bu iddiasına ne gibi bir delil getirmektedir?

Velilik ne gibi bir rütbe veya makamdır ve dünyada bir insana herhangi bir ayrıcalık kazandırır mı?

Veli olduğu iddia edilenlerin ahiretteli halleri garantili midir? Başkalarına hangi yetki ya da güçle ahiretlerini kurtarma garantisi veriyorlar?

Gayet açık ve net olan şudur: Bir insan hakkında 'bu Allah'ın evliyasıdır' diye iddia edenin davası Allah iledir zira O'nun adına konuşuyor! Allah, kimin evliyası olduğunu kime bildirdi acaba? Evliyalık insanların verebildiği bir dünyalık rütbe ise bundan bize ne? Değilse hangi ayet yahut hadise dayanmaktadır bu velilik iddiası?

Ahmak olmanın bir alemi yok: Kim herhangi bir insan için evliyadır derse yalancıdır, Allah'a iftira atıyor. Diğerleri için de aynısı geçerlidir.. Salih tüm mü’minler Allah’ın kitabında veli olarak zikredilirken belli bir şahsı bu isimle dünyalık ve ahiretlik herhangi bir ayrıcalıkla vasıflandırmanın hiçbir delili yoktur.

Bu dine ruhban sınıfını, masum ve cenneti garantilemiş ve hatta başkalarını kurtaran şeyhleri sokanların hesabı Allah ile olacaktır..

Birinin hocası cenneti garantiler şefaat hakkını bekler öteki elini tutanı cennete götürür, hangi kitapta yazıyor bu din?

100 - Adiyat

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا

1. Soluk soluğa koşanlara andolsun,

فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا

2.  Ateş çıkaranlara,

فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا

3. Sabah vakti baskın yapanlara,

فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا

4. Tozu dumana katanlara,

فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا

5. Onunla bir topluluğun tam ortasına dalanlara ki,

إِنَّ الْإِنسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ

6. Muhakkak insan Rabbine karşı çok nankördür.

وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيدٌ

7. Ve muhakkako da buna şahittir.

وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ

8. Muhakkak ki onun mal sevgisi de pek şiddetlidir.

أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

9. Bilmez mi ki, kabirlerde olanlar dışarı çıkarıldığında,

وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ

10. Gönüllerdekiler ortaya konduğu zaman,

إِنَّ رَبَّهُم بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّخَبِيرٌ

11. Muhakak işte o gün Rableri onlardan haberdardır.

101 - Karia

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

الْقَارِعَةُ

1. Korkunç felaket!

مَا الْقَارِعَةُ

2. Nedir korkunç felaket?

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ

3. Sen o korkunç felaketin ne olduğunu bilir misin?

يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ

4. O gün insanlar yayılmış pervaneler gibi olurlar.

وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنفُوشِ

5. Ve dağlar da atılmış renkli yün gibi olur.

فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ

6. Artık kimin tartıları ağır gelirse,

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ

7. İşte o razı olacağı bir hayat içindedir.

وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ

8. Kimin de tartıları hafif gelirse,

فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ

9. Onun da anası 'haviye'dir.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ

10. Sen onun ne olduğunu bilir misin?

نَارٌ حَامِيَةٌ

11. Kızgın bir ateştir.

102- Tekasur

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ

1. Çoklukla övünmek sizi oyaladı,

حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ

2. Öyle ki kabirleri bile ziyaret ettiniz.

كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ

3. Hayır. yakında bileceksiniz.

ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ

4. Sonra yine hayır. yakında bileceksiniz.

كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ

5. Hayır; eğer siz kesin bir bilgiyle bilmiş olsaydınız.

لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ

6. Kesinlikle o çılgın ateşi göreceksiniz.

ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ

7. Sonra onu kesin bir görüşle göreceksiniz.

ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ

8. Sonra o gün nimetten kesinlikle sorguya çekileceksiniz.

103 - Asr

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

وَالْعَصْرِ

1. Asra yemin olsun ki,

إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ

2. Muhakkak insan ziyan içindedir.

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

3. Ancak iman edip salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye edenler müstesna.

104 - Humeze

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ

1. Arkadan çekiştiren, kaş göz hareketleri yaparak alay eden her kişinin vay haline!

الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ

2. O mal biriktirdi ve onu sayıp durdu.

يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ

3. Malının kendisini ölümsüz kılacağını hesaplar.

كَلَّا لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ

4. Hayır. kesinlikle o Hutame'ye atılacaktır.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ

5. Sen Hutame'nin ne olduğunu bilir misin?

نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ

6. Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir.

الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ

7. O gönüllere kadar işler.

إِنَّهَا عَلَيْهِم مُّؤْصَدَةٌ

8. O, onların üzerine kilitlenecektir,

فِي عَمَدٍ مُّمَدَّدَةٍ

9. Uzatılmış sütunlarda.

 

Ahiretini feda etmek mi?

Ahiret, yani sonrası, dünyadan sonrası, yani iman edenler için asıl maksad ve gaye olan beka yurdudur. Fani alemde yaşamanın hedefi ahiretteki baki alemde kurtuluşu elde etmekten ibarettir. Bu hedeften mahrum olana ıstılahımızda Kur'an ve sünnetle sabit bir hakikat olarak 'kafir' ismi layık görülür.

Varlığın varedilme maksadı 'ibadet' ve ibadetten maksadda ahiret saadeti olunca bu kasta ulaşmak varlıklar içinden akıl nimeti lütfedilen insan için akla ve fıtrata en uygun hedef olur. Yani yaratılış maksadımız kulluk ve bu kulluğun hedefi de nihayetinde ahirette mutluluktur.

Allah'a ve ahiret gününe iman bir çok ayette yanyana zikredilmekle esasen maksadın ne olduğu da net bir şekilde ortaya konmaktadır. Akledebilene...

İslam'ın hayat için va'zettiği bütün kanun ve ahkamın nihai hedefi dünyayı ahiretin kazanılmasına yönelik olarak yaşamaktan ibarettir. Elbette ki ahirete matuf yaşanılan dünya hayatı insan fıtratı için de en uygun hayat şeklidir.

Dünyayı imar veya dünya için çalışmak olarak tarif edilebilecek bir yaklaşımın da yine maksadı uhrevi olmak zorundadır. Yani imar ve abad edilen dünyalıklar, ya kişinin ya ehlinin veyahutta çevresiyle diğer insanların ahiretlerine faideli, en azından şer'an mubah olarak nitelendirilen işlerden olması gerekmektedir.

İman etmeyenlerin ahirete yönelik bir iş yapmaları yahut bunu dert edinmeleri beklenemez. Eğer iman etmediği ahirete muteallik işler yapan varsa bu da herhalde bir tür ahmaklık olur.

Ahirete inandığı halde bunu unutan, erteleyen veya ihmal eden bizlerin ise bu imanı takviye etmek ve sıhhatini muhafaza ederek bize dünyada bir 'mihenk' olmasını temin etmek durumundayız. Mihenk olmasından kastım yapacağımız işlerin sonuçlarını ahiret açısından değerlendirmek olarak özetlenebilir. Misalen, bu satırları yazıyorum acaba bunlar ahirette karşıma nasıl çıkacaklar, hesabını verebilecek miyim ya da en azından herhangi bir sorumluluğu yerine getirmiş oldum mu, gibi birtakım kişisel bilgi ve veritabanıma uygun sorulara vereceğim cevaplar bu konuyu benim ahiret mihengi ile ölçerek yaptığımı gösterir.

İman edenler açısından mutlak gaye olan ahiret saadetinin değiştirilebileceği yahut yerine konulabilecek ikinci bir seçenek yoktur. Ahireti umursamamak imansızlıktır zaten. Ondan vazgeçmekte aynı şekilde iman iddiasının sonu demektir.

İslam ıstılahında cennet arzusu veya cehennem korkusu olmaksızın kulluk etmek olarak tarif olunan bir duruş vardır ki burada anlatılan ahiretten vazgeçmek değil tam aksine asıl maksadının rızay-ı ilahiyi kazanarak ahireti elde etmek olduğudur. Hatta bazıları bunu tarif ederken, 'meğer ki cennet gibi bir ödül yahut cehennem gibi bir ceza olmasa idi yine de ben Allah'a halis bir kalb ile kulluk ederdim' şeklinde izah ederler.

Bu ve benzeri sözlerin Kur'an ve sünnette tarif edilen dinde bulunmaması sebebiyle ne derece gerekli ve sahih oldukları tartışılır. Yani Allah, kitab ve sünnet ile bize kanun olarak koyduğu din ile bizden ne murad ettiğini açıkça izhar etmiştir. Kulların dünyada nasıl bir hayat yaşarlarsa ahirette ne tür bir karşılık alacakları gayet mutlak bir şekilde ayet ayet ve hadis hadis ilan edilmiştir. Artık bunlardan sonra cennet ve cehennem olmasaydı demek edebiyattan başka birşey değildir. Zira bunlar vardırlar ve öyle kolaylıkla vazgeçilecek ya da cezasına katlanılacak basit işler değillerdir.

Bir insanın hele de bir alimin cehennemde yanmaya razı olduğunu söyleyebilmesi maksad-ı dine terstir. Hele de bunu avamın önünde dile getirmesi, kayıtlara geçirmesi ondan sonra ortaya çıkacak herhangi bir sapkınlığa malzeme edilmesi tehlikesini de beraberinde getirir.

Ne Allah'ın kitabı ne Rasul'ünün hadislerinde olmayan ve hatta benzeri bile bulunmayan ifadelerle cennete veya cehenneme meydan okumak hangi cüret ve cesaretin sonucudur anlamak mümkün değil..

Nihayetinde alimleri taklitten başka bir yol tanımayan avam için ulemanın sözleri yanlış anlaşılmaya, yanlış tevile çok müsait olmamalıdır. Hele de sonuç bakımından bu derece büyük bir tehlike barındıran sözlerin şiar edinilmesi sapmanın ve saptırmanın başlangıç noktası olabilir.

Ahiretini feda eden karşılığında ne almaktadır? Yahut ne elde edebilir? Bu sorunun tek cevabı vardır, ahiretini feda eden karşılığında ancak dünyayı alabilir. Yok eğer dünyayı da almıyorsa karşılıksız hem ahiretini hem dünyasını kaybeden bir insan ne ile meşguldür?

Ahiretini feda ederek dünyalık elde edenlerin hele de müslümanlar arasından birileri iseler geriye bir ihtimal namları kalır. Kahraman yahut fedakaar bir insan olarak anılırlar, o kadar. Ahirette ise feda ettiği şey herhalde kendisine iade edilmeyecektir, Allahu a'lem...

Bu sözü literatürümüze sokan Said Nursi'nin maksadının büyüklüğünü anlatmak için bir tür edebi teşbih yaptığı söylenilmekte olup bunu hangi delil ve gerekçelerle yaptığını bilemiyoruz. Kendisi için umarız ki Allah, ondan bu sözü ve sebeplerini kabul eder. Aksi halde de muaheze edecektir. Diğer insanların ona olan  muhabbetleriyle bu ve benzeri sözlerini kendilerine delil edinmeleri hele de kendisinin delillerini bilmeksizin buna sahip çıkmaları ve savunmaları ise tamamen cahilliktendir. Zira Hz. Ali'nin tarifi ile; 'cahil o kimsedir ki, delilini bilmediği şeyi iddia eder ve yine delilini bilmediği şeyi reddeder'.

Biz ulemanın söz ve hükümlerini Kur'an ve sünnete uyumluluk ile test etmek ve mutlaka bu süzgeçten geçirdikten sonra kabul etmek durumundayız. Aksi halde ahirette onlara karşı da bir savunmamız olmayacak ve bu alimler bize yardım edemeyeceklerdir.

Çok sevdiğimiz alimlerimizin ve önderlerimizin de hata edebileceğini kabul etmek ve bunun onları alçaltmayacağını bilmek zorundayız. Selef-i Salihin'in en üstün özelliği kılı kırk yararak ortaya koydukları bir hüküm yahut söz hakkında bile insanları uyararak onların hüküm ve sözünün değil Kur'an ve sünnetin asıl olduğunu hatırlatmalarıdır. Onların izinden yürüyen ulemanın da üslubu aynen onlar gibidir. Sözlerinin Kur'an ve sünnet ile tetkik edilmesini ve uygunsa alınıp değilse bırakılmasını tavsiye ederler. Bu onların imanının, ilminin, ahiret endişelerinin ve cehennem korkularının bir sonucudur.

Herhangi bir hususta sonradan yanlış olduğu, Kur'an ve sünnete uygun olmadığı ortaya çıkan bir hükmü yahut sözü bulunan alimlerimizin ve önderlerimizin bundan dolayı tekfir edilmeleri yahut ilim ve cihadlarının silinmeleri maksadımıza uygun değildir. Meğer ki hatalı ise yahut biz öyle zannetmiş isek o hatalı sözü bırakır vebalinden kurtuluruz. Hesabını ise ahirete bırakırız. Zira onların ilim ve fehimleri bizden daha üstündür. Bir alimin söz yahut hükmünü terkettiğimiz için bir vebalimiz olmayacaktır ancak delilsiz taklid ettiğimizde hesabını vermek zorunda kalacağız. Eğer hatalı değiller ve biz ilim ve fehmimizin eksikliğinden dolayı öyle zannetmişsek, aleyhlerinde olmayışımız ve sözlerini terkedişimizin maksadının rızay-i ilahi olması inşaallah bize mazeret olarak yetecektir.

Ahiret endişemiz ve cehennem korkumuz bizi dünyada din işleri hususunda korkak kılmalıdır. Bir hususta söz söylerken veya amel ederken sakınmalıyız ki takvaya erebilelim..

Nihayetinde mutlak doğru ancak Allah ve Rasul'ünden sadır olanlardır. Unutmak ve yanılmak insanlığın gereğidir. Belki de bu yazılanların tamamı yanlıştır, bu durumda vay halime ki hesabından korkarım... Kasten sapmadığım ve saptırmadığım için ise Allah'ın mağfiretini umarım...